Bir kez daha Kudüs’te olmak bir rüyanin gerçekleşmesi gibiydi, ben, genç bir Filistinli için en sevdiğim İsrail kontrolü altında olan o benim şehrime girebilmek çok ama çok zor oldu. Kendiliğinden eşyalarımı toplayıp gidiyorum demek, işte bu, eski güzel günlerde kaldı. Şimdi zaman, İsrail tarafından izinler almak ve Allah’a bunun için dua etmek zamanı. Son ziyaretim  21 Mayıs 2007’deydi… yani bir yıldan daha fazla zaman önce…

Bir kez Kudüs’e girdiğinizde… dünyanın tüm acılarını unutuyorsunuz… aklınızdaki, kalbinizdeki ve ruhunuzdaki tüm sızıları unutuyorsunuz… eski şehrin dolambaçlı yollarını yürürken… tüm o renkler ve kokular sürreal duyguların bir portresi gibi yükselirken, en karanlık ve soğuk gecede sanki sıcak bir ışık örtüsüne bürülüyorsunuz.

Kudüs’te tarif edilemeyen bir şeyler var… Orası herhangi bir yer değil… orası her günümün her anını geçirmeyi seçmek istediğim yer. Keşke bir “Maqdesi”, yani Kudüs çocuğu olabilseydim.. Bu bile yeterdi bana… gün doğumunda saatlerce Aksa’nın avlusunda yürümek… sırf güneşin o altın kubbede nasıl iki olduğunu görmek için… gözlerimi Kutsal Kıyamet Kilisesi’nin oymalarına dikmişken yükseklerin yükseğine varabilmek için… o gölgenin ve ışığın silüetine…

Keşke… bir Kudüs çocuğu olabilseydim… Kudüs’ün duvarlarında bir taş… Kudüs’te yaşamanın hayaliyle… başka hiç birşey değil, tek istediğim ve isteyebileceğim şey bu…

5 Haziran 2008
Qossay Abu-Zaitoon

Çeviri: Gewhar N. A.

Orjinal text: http://inside-margins.blogspot.com/2008/06/in-jerusalem-once-again_05.html

Filistinliler’de ailede dayanisma, gelenek ve görenek hem sehirlerde, hem de kirsal kesimde büyük bir rol oynuyor. Iste bunu Ramazan’da da hissetmek mümkün..

Ailenin erkegi günlük olarak kiz kardeslerini ve bayan akrabalarini iftara davet eder. Her erkek geleneksel olarak varlikli da olsa kendi bayan akrabalarindan sorumludur. Her birini Ramazan ayinda en az bir kere evine davet etmek ve iclerinden ihtiyacli olanlar icin, en azindan evlerinde yemek pisirebilmelerini saglamak zorundadir. Aynisi komsu ve tanidiklar icin de gecerlidir.

Bu güzel degerler ne yazik ki bugün yasaklar, barikatlar, duvarlar ve daha baska önlemlerle kismen veyahut tamamen engellenmis durumda. Mesela:  Bir kiz kardes abisinden 100 metre ötede oturuyor. Ama aralarinda bir duvarla ayrilmislar. Bu engeli asmak icin en yakin imkani deneyen abi en az yarim günlük bir yolculugu göze almak zorunda. Eger bir aile ferdi Gazze Seridi’nde, diger fertler de Bati Seria’da yasiyorlarsa birbirlerini yeniden görebilmeleri yillari bulabilir. Tek alternatif internet cafeleri kullanmak ya da telefonla görüsmek.

Sahur ve Teravih
Tipki diger Müslüman ülkelerde oldugu gibi Filistin’de de insanlari sahura kaldiran bir davulcular var. Yatsi namazindan sonra camilerde teravih kilinir. Tabii bunlar tüm Müslümanlar icin kolay ulasilabilir degil, cünkü büyük zorluklar var. Mesela az önce anlatilan durum gibi mesafe 100 metre kadar olsa bile ulasmak zahmetli engelleri asmayi gerektirebilir. Teravih namazi camiye göre 8 ile 21 rekat arasinda da degisiklik gösterebiliyor.

Özel Ramazan Sofralari
Günlük bir corba, ‘qataif’ tatlisi sofralarin vazgecilmezi. Cogu insan ezandan sonra orucunu acar. Ezandan sonra cünkü, artik top atilmiyor. Önceki zamanlarda ezan her yerden duyulamadigindan iftari duyurmak icin top patlatilirmis. Isgalden beri bu adet devam ettirilemiyor.
Teravih namazindan sonra artik bisey yenmez. Sahur icin de iki kez ezan okunur. Birincisi insanlari uyandirmak, ikincisi sahurun bittigini belirtmek icin.
Gündüzleri restoran ve cafeler kapilarini kapatirlar. Hristiyan vatandaslar da Müslüman komsularinin duygu ve degerlerini incitmemeye özen gösterir ve disarda, Müslümanlarin önünde bir sey yememeye dikkat ederler. Bazi yerlerde iftara Hristiyan komsular da davet edilir.

Sadece Kudüs ve 48lik bölge sakinlerine (Israil vatandasi Filistinliler) Kudüs’te, özellikle de El-Aksa Camii’sinde namaz kilmaya izin verilir. El-Aksa Camii’sinde günlük iftar davetleri vardir ve Ramazan’in 27. gecesi (yani Kadir Gecesi) Müslümanlar’a tüm geceyi orda gecirme izni verilir. Diger günlerde cami teravih namazindan sonra kilitlenmek zorundadir. Bu gecede yaklasik 30.000 Müslüman iftar ve teravih namazi icin El-Aksa Camii’sine gelir.

Iste önemle paylasmam gerektigini düsündügüm notlardan cikardigim özetler…

“Savastan sonra diyoruz ama savastan sonra diye bir sey yok aslinda. Cünkü orada hala savas var.” Iste bu sözlerle basladi Dr. Al-Najar konusmasina. Israrla bunun vurgulanmasi ve yine docentin de bu vurguya extra katilmasi zihinlerde bazi soru isaretlerine sebep olmaliydi aslinda. Elbette ki, savasin hala sürüyor olmasinin bir nedeni vardi ama önemli olan nedenler degil o an iki Filistinli’den -belki de bilincsizce— verilen ince mesajdi.

Diplomatik cerceveye göre savasin hala devam ediyor olusunu konusmacimiz bir haritayla bugün dahi devam eden Yahudi göclerine bagliyor. Haritaya bakilirsa gercekten de söyleyecek söz yok. Israil’in amaci, evet, Filistililer’i tabir-i caizse kistirdiktan sonra (ki bu sürec coktan gerceklesti) varliklarini Ortadogu haritasindan tamamen silmek.

Eger Israil’in gercekten Hamas’in tehlikesini söndürmek gibi bir niyeti olsaydi, Al-Najar’a saskin bir caresizlikle ‘anlayamiyoruz…’ dedirtecek seyler vuku bulmazdi. Mesela son Gazze savasinda kayiplarin cogu sivil evleri olmazdi (yani yaklasik olarak kayiplarin 50% binalar, bundan sonraki madde de tanklarla mahvedilen tarim alanlari).  Ya da askerlerin okullari isgal ettikten sonra üs olarak kullanmakla yetinmeyip kara tahtalari mermilerle delik desik etmeleri.. Zevkine yapildigi besbelli olan bu son saydigim eylem gercekten de bizlere birseyler söylemesi gerekmiyor mu?

Dr. Al-Najar cocukken nasil saflikla askerlerin pesinden bir parca cikolata icin kostuklarini, bugün ise cikolata yerine bomba ve mermiden baska bir sey göremediklerini aciyla ama yine de gülümseyen bir ifadeyle anlatiyordu.

Ve iste Gazze’de günlük yasam:

Lagimlar, kanalizasyon hatlarinin yikilmasindan dolayi artik arinmadan denize veriliyor.. Bunun cevreye verdigi zarar bir yana Filistinliler yedikleri sebze, meyvayi da bu suyla yetistirmek zorunda! Cevre Mühendisi olan Al-Najar, ‘bunlar yenebilir mi?’ sorularina mecburen evet demek zorunda kaldigini anlatiyor. ‘Acliktan ölmektense, mikroptan hastalanip ölmek daha iyi.”, diyen uzman zaten hic birseyi olmayan yoksul vatadasa nasil bunlari ellerinden atmalarini söyleyebilirdi ki?

Modern bir dünyada, her türlü teknoloji ve bilgiye ulasmisken bir kisim insanin hala bu sartlar altinda yasamasi kabul edilebilir bir sey degil. Afrikali cocuklarin plastik siselerine ellerindeki tek kaynak olan camurlu göletten su doldurup icmelerini televizyonlarimizdan seyrederken midemiz bulanip kanali degistirebiliriz belki. Ama iste gercek hayat, yasananlar dünyada bir yerlerde.. Üstelik zengin ve sözümona dindar Arap ülkelerinin cevreledigi Filistin’de!

‘Allah korur..’ Iste bu sözlerle de tevekkülünü dile getirmeyi ihmal etmedi Al-Najar. Filistinliler’i yillardir güclü kilan ve direnisten vazgecirmeyen, enerjilerini aldiklari inanclari olsa gerek.. Genelde yasli olan jenerasyonun daha bitkin ama genclerin inadina hirsli ve umutlu olduklarini anliyorum Najar’in anlattiklarindan. Ve de öfkeliler.. Bunu hissetmek  gercekten de cok kolay.

Son savasta ucaklarla ‘evleri terkedin’ mesaji dagitildiginda Najar ‘NEREYE?’ diye düsünmüs kendi kendine ve zaten kurtulabilecegi bir yer olmadigini düsündügünden evinde ölmeyi tercih ettigini ama cocuklarinin korkusundan dolayi kalkip mülteci kamplarina gittiklerini anlatti mesela.

Anne babalarin yikilan evlerinin tepelerine taktiklari matem havasi veren siyah bayraklari söküp yerine kendi bayraklarini takma mertligini gösteren de yine Filistinli gencler.. ‘Bir Filistin vardi, bir Filistin  gene var’*, mesajini vermek istercesine. Ayrica ilk defa duydugum bir gercek beni tabir-i caizse sok etti: Bazi insanlar (bu genellikle evin babasi oluyor) ertesi sabah kalkip ta evinin yerinde yikinti gördügünde kalp krizi gecirip ölmüsler. Medya bunlardan hic bahsetmedigi gibi, onlar savasta ölenlerden de sayilmiyorlar. Yani statistikler ölü sayisini hep biraz eksik gösteriyor.

Gazze’de artik günlük yasamin kemigine islemis bir baska zorluk ta gaz ve su temini. Anadolu’da yasayanlar az cok bilir; bizden önceki nesillerinse bizzat yasadigi bir olaydir belki. Ancak cüzi ölcülerle getirilebilen gaz ve su tanklarinin (gerci tank demek cok zor!) önünde olusturulan kuyruklar.. Al-Najar yine ince bir espriyle burada da bir mesaj verdi. ’3 cocugum var: Birisi gaz, birisi su kuyruguna girmek, digeri de evi beklemek icin.’ Yeterince gaz olmadigi icin evin hanimlari da yemek pisirmek icin eski, zahmetli adetlerine geri dönmek zorunda kalmislar: ekmekler tandirda pisiyor.

Iste Gazzeliler’i canindan bezdiren bu zorluklar onlari yasal olmayan yeralti tünelleri kazdirmaya yönlendirmis. Sirf hayatta kalabilmek icin Israil’in izin vermedigi günlük ihtiyaclarini giderebilmek amaciyla hic te sabit ve güvenli olmayan bu tünelleri kazmislar. Bugüne kadar 122 kisinin öldügü ve icine girmesi hic te eglenceli olmayan bu tüneller Israil’in savas sebeplerinden biri sayilabilir. Cünkü bu tünellerle Filistinliler’in Iran’la (?) baglanti kurup iceri silah, cephane tasidiklarini öne sürüyor.

Gazzeliler artik disardan gelen yardimlara bagimli yasamak istemiyorlar. Dr. Najar gibi bir cok insan isine dönmek, calismak istiyor. (Najar’in laboratuari da biyolojik bomba üretildigi gerekcesiyle savasta bombalandi. Halbuki onlar cevre mühendisi ve daha cok cesitli sularla calisiyorlar.)

Gazze’den cikmasi neredeyse 1 ayi bulan Najar kendisini sansli sayiyor, cünkü sirtinda sadece bir canta ile Filistin’den cikmis. Simdi geri dönecegi günleri düsünüyor cünkü dönüste bir cok bavulu olacak. Icinde akrabalarinin siparis verdikleri ilaclar, cocuklarin israrla istedikleri cikolatalarla dolu olarak..
Ve Al-Najar hic birisini kiramayacak cünkü o Filistin’de yasamanin ne demek oldugunu biliyor.

Evet.. Gazze’de hayat tüm bunlara ragmen devam ediyor. Allah sabirlarini ve dayanismalarini artirsin.

*Mahmud Dervis

Nakba, ilk kez Amerikan Beirut Üniversitesi’nde tarih profesörü olarak çalışan Constantine Zurayk tarafından Ma’nā an-Nakba (Felaketin Manası) kitabında kullanıldı. Hanzala ya da sembolik anahtar resimleri bu günün en önemli sembolleri haline getirilmiş durumda. Her yıl Filistin’de ve tüm dünyada Filistin destekcilari tarafından bu günün tarihteki önemi, bugünün değerlendirmeleri yapılır, şehitler anılır. Anc

ak Nakba artik yasaklanmak üzere. İsrail Parlamentosu anayasa ve hukuk komisyonu teklife onay verdi. Bu çıkacak yasaya göre tüm etkinlikler cezalandırılacak.

İsrail, Nakba’yı reddediyor ve kamyonlarla yurtlarından sanki bir parça eşya muamelesi gören Filistinliler’in kendi özgür iradeleriyle göç ettiklerini savunuyor. Tabii ki bu iddianın hic bir mantıklı yaklaşımı olamaz. Bunun en açık kanıtını Moshe Dayan veriyor:

“Tüm yerleşim alanlarımız Filistin köylerinin harabeleri üzerinde kurulmuştur. Evet, onları topraktan kazımakla kalmadık, adlarını da tarihten sildik. Yani bize karşı savaşmalarının çok sağlam nedenleri var. Ben kendim Filistinli olmuş olsaydım belki de El-Fetih savaşçısı olurdum.” *

Zaten başından beri çirkinliklerle dolu olan akil almaz İsrail işgali daha fazla kendini düşürerek basit yöntemlerle kendini temize çıkarmaya çalışmaktan vazgeçmelidir. Taş atan ‘çocuklar’ı hapishanelere atarak, metrelerce yükseklikte duvarlar çekerek ve şimdi de tutulan yastan da korktuğunu belli ederek ne kadar da gülünç duruma düştüklerinin farkında olmalı bunları gündeme ve eyleme geçiren İsrailliler!

Evet.. ‘zaten demokratik değildir’, ‘insan haklarına aykırıdır’ demek zaten boşa kelime israfı olacağından bu davranışların onları gözümüzde ne kadar çocuksu ama masum olmadığı için basit gösterdiğini paylaşmak istedim!

* http://www.palaestinensische-gemeinde.at/moshedayan.shtml

1994 yılında Ramallah’ta PHCC’yi (Palestinian Happy Child Center) kurdu. Bu kurumda travmatik ya da nörolojik rahatsızlığı olan çocuklar terapi görüyorlar. Ve tabi ki psikolojileri darmadağın edilen savaş çocuklarıyla da burada özel ilgileniliyor.
Psikolojik, sosyolojik, patolojik ya da politik sorunlar içinde bile hayata mutlu çocuklar yetiştirebilme çabasıyla isine sarılan Dr. Odeh, özellikle de kültürel sebeplerle yöre hakli tarafından tabu görülen özürlü olma meselesini cesurca gündeme getirerek belki de bir düşünce değişim rüzgarına öncü olmasıyla dikkatleri çekmiş olmalı. Halbuki PHCC yaklaşık 15 yıldır kimsenin haberi olmadığı zamanlarda bile gerektiğinde ücretsiz hizmet veren bir kurumdu.
Engelli çocuğuna geleneksel ve çoğunlukla negatif yaklaşımda bulunan ve bunun ilahi bir ceza olduğuna inanan ailelere yine burada danışmanlık verilmesi de artık yavaş yavaş tabunun yıkılmasına neden oluyor gibi görünüyor. Artik aileler engelli çocuklarına karsı daha yakin ve anlayışlılar; ki bu da çocukların iyileşmesine, hiç değilse huzurlu olmalarına büyük ölçüde yardımcı oluyor. Ayrıca engelliler için markette, okulda hatta kendi evinde özgürce yasayabileceği mekanlar, imkanlar sunmaya da gayret ediliyor.

Bir çocuk olarak savasın içinde yasamak zaten yeterince korkunçken, bir de hayat boyu onun izlerini taşımak çok acı olmalı. Bomba seslerinizin dehşetinden altını ıslatan çocuklar, savaş full limit yürümediği zaman da ağır psikolojik yükler altındalar. Örnekler günlük yaşamın tam içinden: Saatlerce beklenilen kontrol noktaları insanları çileden çıkaracağı gibi, semaya kadar varan duvar sürekli tutuklu olma hissi verecektir; özellikle de çocukların kafalarında nasıl cevaplanacağı bilinmeyen soru işaretleri bırakarak.. Duvarın nedenini ve ardındakini sorgulayan çocuk, bunun kendilerinden korunmak için yapıldığını öğrendiğinde ya özgüveni ezilecek ya da içinde öfke büyütecektir. Düşünün ki, Filistinli bir arkadaşım bugün bu kontrol noktalarında saatlerce beklemenin eskiye nazaran daha iyi olduğunu düşünüyor. “Hiç evimizden çıkamadığımız zamanlar oldu. Simdi Allah’a şükür düzeldi bazı şeyler”, diyor kendisi. Siz hiç bu şartlar altında yaşadığınızı düşündünüz mü? Ben Filistin’i farklı bir yönüyle anlatmak istediğimi söylediğim zaman, bana söylenilen tam olarak suydu: “Savaştan ayıramazsın günlük yasamı.”. Evet, iste Filistinliler her gün bu ve daha başka ağır şartlar altında hayata tutunuyorlar. Bize gösterilen sadece bombaların atıldığı zamanlar!

Her bireyin özgürlüğe hakki olduğunu herkes biliyor fakat kimse bunun hakkında konuşmuyor… Böyle bir psikolojiyle bir savaşçı yetişse bunu eleştirmeye kimin hakki olabilir ki? Acaba hayalleri nasıl yıktıklarını gören medeniyetlerin ısrarla çocuklara çocukluklarını yaşatmamaya devam etmesi, onları insan yerine koymadığından mi? Özellikle Filistin’de bir çok çocuk ailesinin korumasına, ilgisine rağmen çocukluğunu yaşayamadan olgunlaşıyor. Olmaması gereken bu durum zulümden başka nasıl adlandırılabilir? (Zulüm ve baskı adam öldürmekten daha ağırdır. ([2:191])

Jumana Odeh, bence en ateşli savaş bölgesinde bile savaş günlüğünden çıkmayı başarıp insancıl yaşama hizmet veren, ilkesi savasın yaralarına yas tutmak değil, onları sarmak olan örnek bir bayan. Başarılarının devamını dilerim.

__________

Konuyla ilgili bazı linkler:

http://www.phcc-pal.org/

http://www.worldofchildren.org/

http://www.eurasischesmagazin.de/artikel/?artikelID=20090612

Conn Hallinan bundan bir süre önce; İsrail’in son Gazze saldırıları hakkında kanıtlarıyla beraber çok çarpıcı gerçekler yazdı. Türkçe olarak internette epey aramış olmama rağmen bu önemli makalenin çevirisine rastlamak mümkün olmadı. Ben de kendi imkanlarımla kendi çevirimi yaptım. İmkanı olanların yine de orjinal texti okumasını öneririm.

http://www.antiwar.com/orig/hallinan.php?articleid=14238

GAZZE: ÖLÜMCÜL DENEY LABORATUARI

Norveçli kardiyolog, Eric Fosse geçen savaş boyunca Gazze hastanelerinde çalıştı ve tedavi ettiği Filistinli hastalar hakkında; ”Sanki bir mayına basmış gibiydiler ama yaralarında hiç şarapnel parçası yoktu, bazıları bacaklarını kaybetmişlerdi, sanki kesilmiş gibi görünüyorlardı.
30 yıl boyunca savaş bölgesindeydim, ancak daha önce hiç böyle yaralar görmedim.“ diyor…

Dr. Fosse ölümcül bir Amerikan silahının yapılara mümkün olduğu kadar az zarar verip, kurbanlarına nasıl korkunç yaralar bıraktığını anlattı. Peki! İsrailliler bu silahları nereden aldılar? Acaba Gazze’deki saldırılarda yaygınca kullanılması, yeni nesil patlayıcı maddeleri test etmek için miydi?

Ölüme yargılı

Bu özel silah Yoğun Inert* Metal Patlayıcı (Dense Inert Metal Explosive – DIME) olarak isimlendiriliyor.

2000 yılında ABD Hava Kuvvetleri Kaliforniya Üniversitesi’nin Lawrence Livermore Milli Laboratuar’ıyla bir araya geldi. Patlayıcı, volfram bileşimleriyle yüksek patlayıcı maddeler ve kobalt, nikel ya da  demir gibi daha başka metallerle birlikte, karbon lifler ve epoksiden oluşan bir konteynır içinde sarılı. Bomba patladığı anda konteynır buharlaşıyor ve volfram 4 metre uzaklıktaki herşeyi ölümcül etkileyecek derecede mikro parçacıklara dönüşüyor. Çok dirençli bir metal olan volfram kimyasal olarak patlayıcıyla bileşmiyor. Alüminyum gibi inert olmayan bir metal, patlama esnasında yayılırken volfram patlamayı sınırlı bir alan içerisinde tutuyor.

Bomba, erişim alanı içerisinde yüksek derece de öldürücü. Norveçli doktor Mad Gilbert’e göre; patlama defalarca tekrarlanan ampütasyonlar ve çok ağır kırıklarla sonuçlanıyor. Ağır yanıkların yanı sıra, kaslar kemiklerden çözülüyor. Patlamadan sağ olarak kurtulanlar daha sonra ya septisemi (kan zehirlenmesi) ya da organ yetmezliğinden ölüyorlar. “Başlangıçta her şey yolunda gibi görünüyor ama ameliyat esnasında tüm organlarda düzinelerce minik parçacık ortaya çıkmakta“ diyor, Han Yunis’te çalışan Alman doktor Jan Brommundt.
“Bu, kendini küçük parçalara ayırıp tüm organlara zarar verebilen, küçük yaralara cerrahi müdahale etmeyi imkânsız kılan bir çeşit patlayıcı maddeye benziyor.“ Brommundt’a göre bu parçalar multiple organ iflaslarına neden oluyor.

Eğer herhangi bir hasta mucizevî bir şekilde bu durumu atlatmayı başarırsa, ilerde rabdomyosarkom (RMS) adı verilen ve çok derinde gelişen, tedavi edilmesi hemen hemen imkânsız olan bir kansere yakalanma ihtimali çok büyük. ABD sağlık  bölümünün 2005’te yaptığı araştırma da, cüzi dozlarda da olsa volframın RMS-kanseri yaptığı ortaya çıkarılmıştır. Nitekim test edilen 92 kobayın hepsi de kanserden öldü.

DIME başlangıçta standart yüksek patlayıcı bombaların getirdiği kollateral (istenmeyen) hasarları önlemek amacıyla öngörülürken, ölümcül tehlikesi, şiddetli ve uzun vadeli zehirlilik oranını pek te pozitif gelişme olarak  görmek imkânsız.

Öyle görülüyor ki, DIME silahları daha önce 2006’da İsrail’in Lübnan kuşatmasında da kullanılmış, fakat tıpçıları alarm’a geçirecek kadar değil!.. Şimdi Gazze’de yaygın  bir şekilde kullanılmış bulunuyor. Sırf El-Şifa hastanesinde 100-150 vaka görüldü.

*kimyasal olarak ilgisiz

Test Alani Gazze

Dr. Gilbert Osloer Gardermoen „Gazze Şeridi’nin yeni silahlar için test laboratuarı olarak kullanılmış olabileceği şüphesi“ olduğunu söylüyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden ordu danışmanı Marc Garlasco da, „Artik geriye İsrail’in bu teknolojiye nasıl ulaştığını ortaya çıkarmak kalıyor. Acaba ABD ile herhangi bir silah anlaşması mı yapıldı, yoksa İsrail kendi üretimine mi geçti?“ diyerek konuya bir soru işareti bırakıyor.

DIME silahları Cenevre Anlaşması’nın dikkatini çekmedi çünkü şimdiye kadar resmi bir araştırma olmamıştı. Fakat böyle korkunç zararlar veren silahların kullanımı zaten yasaktır; özellikle de dünyanın en yoğun nüfusuna sahip olan bölgelerinde.

Öncelikle hiç kimse volframın doğada ne kadar kaldığını ve DIME ile bombalanmış evlerine dönen insanlar üzerinde nasıl bir etki yaptığını bilmiyor. Öyle ki, volframla lösemi arasındaki bağlantı üzerinde çalışmalar yapan Arizona Üniversitesi kanser araştırmacısı Dr. Mark Witten, ordunun uygulamalarını geliştirmeden önce maddenin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin daha derin araştırılması gerektiğini savunuyor.

DIME’nin Ötesinde

DIME Gazze Şeridi’nde uygulanan tek şüpheli silah değildi. IDF(İsrail Savunma Kuvvetleri), gaz halinde solunum yollarına zarar veren, yüksek ısıda yanmaya başlayan ve kurbanına ağır yanıklar bırakan bir kimyasal olan beyaz fosforu cömertçe kullanmakta hiç çekinmedi. (Beyaz fosfor deriye bulaştığında kaslara ve kemiğe kadar ulaşır. Oksijenle bağlantısı kesilene kadar sönmesi imkânsızdır. / Amnesty.org) Devletlerarası Hukuk, normalde bu tarz patlayıcıların yerleşim alanlarının yakınında kullanılmasını yasaklar, sivilleri sakınmak için gerekli önemlerin alınmasını talep eder.

İsrail, bu kimyasalları kullandığını inkâr etti. 13 Ocak’ta İsrail Genelkurmay Başkanı Gabi Ashkenazi „IDF, sadece devletlerarasi hukuka uygun bir şekilde davranır ve fosfor kullanmaz.“, dedi ama Gazze’den ve Israil’den görgü taniklari IDF’yi, bu maddeyi kullandığını itiraf etmeye zorladılar. 20 Ocak’ta IDF, fosfor bombalarını paravana olarak kullandıklarını ve 200 ABD yapımı M825A1 fosfor bombasını Gazze’in kuzeyindeki Hamas ve Kassam Savaşçılarının üzerine attıklarını açıkladı.

Bu bombalardan üç tanesi 15 Ocak’ta Birleşmiş Milletler temsil bölgesini vurarak, çıkardığı yangında hayırseverlerin bağışladığı yüzlerce ton stokun yok olmasına sebep oldu. Bir fosfor bombası da Gazze’deki Al-Quds Hastanesini vurdu. Şahitlerin kesin ve kati suretle yalanlamasına rağmen İsrailliler, yakınlarda Hamas savaşçılarının  bulunduğunu iddia ediyorlar.

Amnesty International’dan Donatella Rovera: „Böylesi bir bombanın Gazze Şeridi’nin en yoğun iskan edilen bölgelerinde bu kadar yaygın kullanılması.. ve sivil kurbanlarının yüksek rakamları bir savaş sucudur.“, diyor.

İsrail, DU (Depleted Uranium) bombası kullanmakla da suçlanıyor. 2002’de BM Alt Komisyonu bunu İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, BM anayasası, Cenevre Anlaşması, İşkenceye Karsı Uluslararası Konvansiyonu, Konvansiyonel Kuvvetler Anlaşması ve zehirli silahlara karsı La Hey Anlaşması’na karsı olarak niteledi.

DU radyoaktif değil ama patladıktan sonra bir kısmi kolayca solunabilen bir gaza dönüşüyor. Yoğun şarapnel derinlere gömülerek kaynak sularında düşük te olsa radyoaktif etki bırakıyor.

Bu Bir Savaş Suçu mu?

B’tselem, Gisna gibi İnsan Hakları Dernekleri ve doktorlar da IDF’yi bilinçli olarak sağlık personeline saldırı açarak, aralarında ilkyardımcı ve ambülans şoförleri de olmak üzere yüzlerce kişiyi öldürmekle suçluyorlar.

Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu BM Güvenlik Konseyi’ni, İsrail’i Uluslararası Mahkeme’de muhtemel bir savaş sucu islemekle yargılamaya çağırıyor.

İsrail, savaş suçu işlediğine dair yapılan tüm ithamları reddetmesine rağmen, kabine bu söylentilerden huzuruz oldu ve 25 Ocak’ta hakkındaki orantısız güç kullanımı suçlamalarını açıklığa kavuşturmak amacıyla özel bir görüşme yaptı. Cenevre Antlaşması savaşan devletlerin, askeri kazanca ulaşmak için her zaman savaşçı ve sivilleri ayırmasını ve de aşırı kuvvet kullanmaktan kaçınmalarını öne sürer.

Anlaşmalara göre Hamasi’n; İsrail’e kontrolsüz füze atması da bir savaş sucudur. BM İnsan Hakları özel raportörü Richard Falk bu konuda „Kurban sayılarındaki büyük fark orantısızlığın bir ölçüsüdür“, diyor. Savaş boyunca tam olarak üçü füzelerden, dördü de ‘friendly fire’ sonucu, on biri asker olan 14 İsrailli öldü, yaklaşık 50 asker de yaralandı.

Buna karsın, çoğunluğu sivil olan 1330 Filistinli hayatini kaybederken, 5450’si de yaralandı.

Bir grup İsrailli İnsan Hakları Koalisyonu ve Amnesty International ortak bir raporda, savaşın uygulama şeklinin apaçık hakları çiğnediğini belirterek, bunun Savaş Sucu Komisyonu tarafından incelenmesini talep ediyorlar. Şüphesiz İsrail Devleti bu sorumluluğu kabullenmek zorunda.

La Hey Yasalarına Uygun?

İsrail Başbakanı Ehud Olmert, Adalet Bakanı Daniel Friedmann’ın savaş sucuyla yargılanan her bir askerin ve komutanın savunmasını düzenleyeceğini söylüyor. Zaten ABD her durumda veto yetkisini kullanarak İsrail’i Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemesi’ne çıkarabilecek tüm uğraşların BM Güvenlik Konseyi’nden geçmesini engelleyecektir.

Ama Financial Times’ın da belirttiği gibi tüm ülkeler, savaş kurallarını ağır bir şekilde çiğnemiş olan kişileri bulup mahkemeye çıkarmakla, ya da en azından bunu yapan/isteyen ülkeye teslim etmekle sorumludur.

Nitekim İngiliz Polisi’nin 1998’de Sileli diktatör Augusto Pinochet’i tutuklamasının altında yatan neden de buydu.

Amnesty International’in hukuk danışmanı Christopher Hall Financial Times’a verdiği bir demeçte, „Uluslararası Hak ve Hukuk bugün çok dramatik bir değişmenin önünde duruyor”, diyor. „İsrail Dışişleri Bakanlığı İsrailli vatandaşlarının yurt dışına çıkmasının rizikolarını gözetlemeye bile başladı.
Bu, kırmızı ışıkta caddeden geçmeye çalışmak gibi bir şey. Riziko düşük olabilir ama artik suç işlerken ya da eğer işlenmişse yolculuk ederken iki kez düşünme zamanı!“

Conn Hallinan
California Üniversitesi İdare Yönetmeni & FPIF köşe yazarı  (http://www.fpif.org/)